Δευτέρα, Φεβρουαρίου 14, 2011

Να είχεν ο έρωτας σαΐτες!

Δεν ξέρω ακριβώς τι ήταν αυτό που με μάγεψε στο ξαναδιάβασμα των "Επτά αγαπητικών διηγημάτων' του Παπαδιαμάντη, όπως είναι ο υπότιτλος του "Να είχεν ο έρωτας σαΐτες" (επιμέλεια-πρόλογος Κώστα Ακρίβου, ζωγραφιές Δημήτρη Μοράρου, Μεταίχμιο 2010). Να είναι άραγε γιατί με ξαναγύρισαν στα χρόνια της νεότητας, τότε που με άλλες συμμαθήτριες τον διαβάζαμε και τον λατρεύαμε; Ή μήπως γιατί θυμήθηκα τα χρόνια που τον δίδασκα κι ανέβαινα κάθε Χριστούγεννα μαζί του "Στο Χριστό στο Κάστρο" ή ταξίδευα με την "Υπηρέτρα' του μπαρμπα-Διόμα ή τριγύριζα "Στης κοκκώνας το σπίτι" ή χαιρόμουνα με τα αναπάντεχα δώρα της φτωχιάς "Σταχομαζώχτρας"; 'Ο,τι και να 'ταν, βυθίστηκα ακόμα μια φορά στη "Μαγεία του Παπαδιαμάντη" (αλήθεια, δεν υπάρχει πιο ταιριαστός χαρακτηρισμός για το έργο του Σκιαθίτη από αυτόν με τον οποίο τιτλοφόρησε το σχετικό του έργο ο Ελύτης). Αναρωτιέμαι, τι μπορώ να προσθέσω στις χιλιάδες σελίδες που γράφτηκαν γι' αυτόν;
Έρωτας στα χιόνια, Η νοσταλγός, Όνειρο στο κύμα, Θέρος-έρος, Η Φαρμακολύτρια, Η βλαχοπούλα, Έρως-ήρως. Επτά διηγήματα, επτά μικρά διαμαντάκια απ' το απέραντο αδαμαντωρυχείο του Παπαδιαμάντη. Κρυφοί έρωτες, ανομολόγητοι καημοί, φλερτ μιας εποχής εκατό χρόνια πριν από τη δική μας, η αβάσταχτη νοσταλγία που ωθεί στην περιπετειώδη, νυχτερινή, θαλασσινή διαδρομή, συνοικέσια και απόπειρες βιασμού, φεγγαρόλουστες βραδιές, νυχτερινό κολύμπι, η ανοιξιάτικη φύση, τα μάγια και οι καημοί του έρωτα, εκφρασμένα με τον υπέροχο ήχο των παπαδιαμαντικών λέξεων, συναρμόζονται για να δημιουργήσουν στην ψυχή μας την ευφροσύνη που προκαλεί η υψηλή τέχνη.
Πόση γνώση της ανθρώπινης ψυχής όταν ερωτεύεται, είχε αυτός ο θεωρούμενος ανέραστος, πόση λατρεία της φύσης, άλλοτε της πρωτομαγιάτικης, ανθισμένης εξοχής κι άλλοτε της πανέμορφης, πλανεύτρας θάλασσας! Είναι κάποιες φράσεις, κάποιες εικόνες που εντυπώνονται ανεξίτηλα μέσα μας. Είναι κάποιες σκηνές που σε αναγκάζουν να διακόψεις την ανάγνωση, ν' αφήσεις τη φαντασία σου να πλανηθεί στον μακρινό εκείνο κόσμο, ν' απολαύσεις σιωπηλά την ομορφιά του:
-"Και ο μπαρμπα-Γιαννιός άσπρισεν όλος, κ' εκοιμήθη υπό την χιόνα, διά να μη παρασταθή γυμνός και τετραχηλισμένος, αυτός και η ζωή του και αι πράξεις του, ενώπιον του Κριτού, του Παλαιού των Ημερών, του Τρισαγίου". Τι υπέροχος, παρηγορητικός μέσα στη θλίψη του επίλογος!
-"Εμάντευα το στέρνον της, τους κόλπους της, γλαφυρούς, προέχοντας, δεχομένους όλας της αύρας τας ριπάς και της θαλάσσης το θείον άρωμα. Ήτον πνοή, ίνδαλμα αφάνταστον, όνειρον επιπλέον εις το κύμα, ήταν νηρηίς, νύμφη, σειρήν, πλέουσα ως πλέει ναυς μανική, η ναυς των ονείρων..." Ποιος ερωτευμένος θα μπορούσε να δώσει ωραιότερη περιγραφή της αγαπημένης του;
-"΄Ύπαγε, ανίατε, ο πόνος θα είναι η ζωή σου", άκουσε να του ψιθυρίζει η Αγία Αναστασία η Φαρμακολύτρια που την είχε παρακαλέσει να τον γλιτώσει από το μαρτύριο του έρωτα. Κι όμως με μια εξαίσια φράση τελειώνει το διήγημα. Σαν κάθε ερωτευμένος προτιμά το βάσανο του έρωτα από την ίαση: "Ησθανόμην αγρίαν χαράν, διότι η Αγία δεν είχεν εισακούσει την δέησίν μου".
Ο μπαρμπα-Γιαννιός και το ερωτευμένο βοσκόπουλο, η Λιαλιώ και ο Μαθιός, η Μοσχούλα, η "περικαλλής" Ματή, η εξαδέλφη Μαχούλα, ο Ζήσης και η Φλώρα, ο Γιωργής και η Αρχοντώ παύουν να είναι πλάσματα της φαντασίας. Πιο ζωντανοί απ' τους ζωντανούς παραμένουν για πάντα "ιδεώδεις" μέσα στην ομορφιά που τους χάρισε η τέχνη του Παπαδιαμάντη.

11 σχόλια:

  1. Ο Παπαδιαμάντης υπήρξε Μεγάλος Ερωτικός και μάλιστα θαυμάσια αισθησιακός! Μέχρι και οι δήθεν άδολες περιγραφές της φύσης ενίοτε είναι απολαυστικά κρυπτοσεξουαλικές.Ο "έρωτας στα χιόνια" και το "όνειρο στο κύμα" είναι κατά τη γνώμη μου τα πιο ολοκληρωμένα διηγήματα αυτής της συλλογής,άριστα σμιλεμένα,δονούμενα από ερωτικό και υπαρξιακό ρίγος.

    ΥΓ: Οι ζωγραφιές "λένε";

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Κι εμένα με μάγεψε αυτότο ξαναδιάβασμα!

    Βαθιά γνώση της ανθρώπινης ψυχής όταν ερωτεύεται, πράγματι. Δοσμένα σε μια γλώσσα ασκητική που προκαλεί δέος.

    Να 'σαι καλά για την ανάρτηση!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. @Jhonny Panic: Συμφωνώ απόλυτα για τα δυο αυτά διηγήματα. Πιο αδύνατο απ' όλα μου φάνηκε "Η βλαχοπούλα".
    Οι ζωγραφιές μπορεί να αποδίδουν αυτό που αισθάνθηκε ο ζωγράφος, νομίζω όμως ότι δεν χρειάζονταν σε μια τέτοια έκδοση. Θυμίζουν μάλλον παιδικό βιβλίο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. @ Νάσια:Πόσο χαίρομαι που υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που αγαπούν τον Παπαδιαμάντη! (Δεν σε είχα στη λίστα μου. Σπεύδω να σε προσθέσω).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Δεν έχω δει βέβαια τις ζωγραφιές για να ξέρω,αλλά εν γένει πιστεύω ότι τέτοιου είδους εκδόσεις πάσχουν από ένα "σύνδρομο εικονογράφησης".Μια έκδοση με πίνακες,φωτογραφίες,σκίτσα,γκραβούρες ή δεν ξέρω τι άλλο θα είχε ενδιαφέρον αν αποδεσμευόταν από τον καταναγκασμό της εικαστικής αναπαράστασης.Δείξε μου ρε φίλε κάτι που σου γεννάει το κείμενο,έστω και θολό,έστω και φαινομενικά ασύνδετο,μη μου κάνεις όμως οπτική αντιστοιχία,σκυλοβαριέμαι! Όπως λες κι εσύ,αγαπητή αναγνώστρια,παιδικά βιβλία...

    Α,κι επειδή έχω κέφια σήμερα,να σου δώσω και μια χαρά! Είμαι 25 ετών και βλέπω ότι πολύ συνομήλικοί μου αλλά και νεώτεροι αγαπούν τον Παπαδιαμάντη.Αγέραστος ο άτιμος! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Μπράβο, Κίκα μου, που μας σεριάνισες στη μαγεία του Παπαδιαμάντη!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Κυκλοφορεί και σε άλλη έκδοση, ως "ο Ερωτικός Παπαδιαμάντης" και είναι πολύ καλή επιλογή πραγματικά!!

    Τρελοτουρίστρια

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. @Ζήνα: ευχαριστώ πολύ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. @crazy tourists: Έχω υπ' όψιν και την άλλη έκδοση. Νομίζω δεν περιλαμβάνει τα ίδια ακριβώς διηγήματα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή