KOHEN

Σάββατο, Νοεμβρίου 25, 2006

Το "Σουέλ" της Ιωάννας Καρυστιάνη

Αν και ο παράξενος, ακατανόητος (πριν διαβάσω το βιβλίο) τίτλος δεν με ενέπνεε καθόλου, το όνομα της συγγραφέως ήταν αρκετό για να αγοράσω το βιβλίο. Έχοντας διαβάσει και τα τρία προηγούμενα μυθιστορήματά της ήμουν σίγουρη ότι δεν θα με απογοήτευε. Και δεν με απογοήτευσε. Βέβαια, ψηλά στην προτίμησή μου εξακολουθεί να παραμένει το "Κουστούμι στο χώμα", αλλά και το "Σουέλ" έχει πολλές λογοτεχνικές αρετές. Έχω διαβάσει δυο κριτικές ήδη, μια στα "Νέα" (27/10/2006), που δεν του βρίσκει κανένα ψεγάδι (εκτός ίσως τη θέση των γυναικών στο έργο) και στην "Καθημερινή" (21/11/2006), που του βρίσκει πολλά τρωτά. Η δική μου άποψη είναι κάπου ανάμεσα. Το "Σουέλ" (που σημαίνει βουβό κύμα) είναι ένα αφιέρωμα, θα έλεγα, στους Έλληνες ναυτικούς, στον αγώνα με τη θάλασσα, στην αγάπη της θάλασσας, στοιχείο σύμφυτο με τον Ελληνισμό. Για μήνες ταξιδεύουμε στο φορτηγό ATHOSIII με καπετάνιο τον Μήτσο Αυγουστή, έναν 75χρονο θαλασσόλυκο, που έχει 12 χρόνια να πατήσει στεριά. Από λιμάνι σε λιμάνι της Άπω Ανατολής κυρίως, φορτώνουμε και ξεφορτώνουμε εμπορεύματα, ακούμε τις κουβέντες των ναυτικών, ζούμε με τον γέρο καπετάνιο, την αχώριστη γάτα του και τον πιστό, αφοσιωμένο μάγειρα, ένα γεροντοπαλίκαρο που μαγειρεύει λες για πρώτης τάξεως εστιατόριο. Η εταιρεία ζητάει επίμονα από τον Αυγουστή να γυρίσει, να αφυπηρετήσει επιτέλους, το ίδιο ζητάει και η γυναίκα του (με την οποία είχε φτάσει στα πρόθυρα διαζυγίου και παρά τα τρία παιδιά τους δεν τους ενώνει τίποτα) που καταφθάνει μια μέρα ξαφνικά στην Ιαπωνία για να τον μεταπείσει. Μάταια όμως. Το μόνο που ανακαλύπτει η Φλώρα είναι ότι ο καπετάνιος είναι πια τυφλός. Κανένας δεν το έχει πάρει είδηση. Δεν ξέρω πόσο πειστικό ακούγεται, αφού συνεχίζει για μήνες να κυβερνάει το καράβι, καταφέρνει ακόμα και να το οδηγήσει με την όπισθεν, όταν η προπέλα παθαίνει βλάβη! Ας μην αποκαλύψω και το άλλο μυστικό που κρύβει η επιβίβαση στο πλοίο ενός νέου ναυτικού και που θα συμβάλει στην απόφαση του καπετάνιου να "αποστρατευτεί" επιτέλους. Η ζωή των ναυτικών απασχόλησε την Καρυστιάνη και στην "Μικρά Αγγλία", αλλά εκεί υπήρχε σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό και η στεριά. Εδώ η στεριά είναι μόνο στις αναμνήσεις και στις κουβέντες των ναυτικών. Είναι σελίδες που μοιάζουν με "προσκλητήριο" ναυτικών (π.χ. σ.141) και καταγραφή της πορείας της ζωής ή του θανάτου τους. Άλλες σελίδες (238-39) μας αραδιάζουν λιμάνια και εμπορεύματα, ενώ ο εξωσυζυγικός δεσμός του με μια κοπέλα από την Ελευσίνα που κρατάει εδώ και σαράντα χρόνια, διανθίζουν το βιβλίο με λυρικά κομμάτια- επιστολές που απευθύνονται στο γιο του (στο βιβλίο με κυρτά γράμματα και πρωτοπρόσωπη γραφή), πράγμα που ο αναγνώστης δεν καταλαβαίνει αμέσως. Είναι η εξιστόρηση ενός έρωτα, είναι η έκφραση των συναισθημάτων της γυναίκας που αγαπά και περιμένει, στο περιθώριο της επίσημης συζυγικής και οικογενειακής ζωής. Κάπως απίθανο, βέβαια, μια αμόρφωτη κοπέλα να εκφράζεται όπως την παρουσιάζει η Καρυστιάνη, αλλά "λογοτεχνική αδεία" ας το δεχτούμε. Η ένστασή μου είναι κυρίως για το τέλος του μυθιστορήματος, που καταντάει μελό. Θα προτιμούσα να αφήσει τον γέρο καπετάνιο, που τόσο ωραία ζωγράφισε, αν όχι στο καράβι του, τουλάχιστον στο αεροπλάνο που τον γύριζε στην πατρίδα. Από κει και πέρα το μυθιστόρημα νομίζω χάνει, στην προσπάθεια της συγγραφέως να δώσει ένα happy end.
Το ύφος της Καρυστιάνη, γοητευτικό όπως πάντα, δεν σηκώνει επιπόλαιο διάβασμα, απαιτεί την προσοχή του αναγνώστη. Η αοριστία του προσώπου που μιλά διαπλέκεται με εσωτερικό μονόλογο, με διάλογο, με ανάμνηση, το πρώτο με το τρίτο πρόσωπο. Ένα δείγμα:"Στην τραπεζαρία των αξιωματικών δεν άγγιξε το πιάτο του και ο Σιακαντάρης που παραφύλαγε τα βλέμματα και τα επιφωνήματα επιδοκιμασίας των αντρών για το χταπόδι με το κοφτό μακαρονάκι, κάθισε κοντά του, βαρέθηκε την ερμητική σιωπή του, πέταξε κάτι για τη δική του μαμά, μ' αρέσει να κόβω το κρέας μερίδες, έλεγε η κυρά-Δέσποινα, θεός σχωρέσ' την και, το δεξί χεράκι του αρνιού έχει πιο νόστιμο ψαχνό, καμία αντίδραση από τον άλλο, πού να βρω τώρα φράουλες κι αυτά τα κοριτσίστικα φρούτα που σ΄αρέσουνε, απολογήθηκε, στείλε μου αργότερα κάτι, τον καταδέχτηκε επιτέλους ο Αυγουστής με τον καινούργιο, το τόνισε αυτό και σηκώθηκε".

10 σχόλια:

  1. Ανώνυμος6:30 μ.μ.

    συμπέσαμε! αυτό άρχισα να διαβάζω χθες το βράδυ. περιμένω να τελειώσω δουλειά και να το συνεχίσω, μαγεύτηκα στην αρχή τουλάχιστον με τη γλώσσα, με συνεπήρε, τα υπόλοιπα μόλις το ολοκληρώσω...
    Καλές αναγνώσεις μας εύχομαι

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. μόλις σας διάβασα πρώτη φορά. και διάβασα όλες τις κριτικές σας. μ'αρέσει η καθαρότητα του βλέμματος που έχετε πάνω στα βιβλία.

    η καρυστιάνη κάποιες φορές με βαραίνει απίστευτα... δεν ξέρω αν θα μπορούσα να το διαβάσω το συγκεκριμένο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. @scalidi Σε διαβάζω τακτικά, αγαπητή Σταυρούλα, αν και σπάνια γράφω σχόλια. Θα περιμένω την άποψή σου για το Σουέλ μόλις το τελειώσεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. @alexandra για τα καλά σας λόγια ευχαριστώ. Κι εγώ πρώτη φορά συναντώ το μπλογκ σας, το οποίο ευχαρίστως θα περιηγηθώ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ανώνυμος5:14 μ.μ.

    Αγαπητή αναγνώστρια, έχω υπόψη μου τις δύο κριτικές, αλλά δεν απηχούν καθόλου τη δική μου αίσθηση που μου άφησε το βιβλίο. Καταρχάς, το καταχάρηκα, το φχαριστήθηκα, κυλούσε όμορφα, με μια γλώσσα που με μαγεύει η ομορφιά και η αμεσότητα και η ποιητικότητά της.
    Μπορεί και να είμαι ένα παλιο-μελό, αλλά δεν μπορώ να αντιμετωπίσω τα βιβλία με χειρουργική νηφαλιότητα, εκτός και μου το επιβάλλει από μόνο του ένα βιβλίο. εμπλέκομαι συναισθηματικά μαζί τους και τα κουβαλάω μέσα μου εκείνα που αποφασίζουν να με ακολουθήσουν. Από Παρασκεύη θα ανεβάσω στο μπλογκ και το κείμενό μου γι' αυτό. Τι διαβάζετε τώρα, αν δεν είμαι αδιάκριτη;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. @scalidi Σας άρεσε πραγματικά ως το τέλος το "Σουέλ"; Συμφωνείτε και για την κατάληξη που δίνει η συγγραφέας; Οπωσδήποτε θα διαβάσω το ποστ σας. Μόλις τέλειωσα τα "Πυθαγόρεια εγκλήματα" (θα γράψω στο μπλογκ) και άρχισα τον "Μωβ Μαέστρο".

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από έναν διαχειριστή ιστολογίου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Ανώνυμος6:36 μ.μ.

    ε, ναι, μου άρεσε, αφού λέω ότι ίσως είμαι ένα παλιο-μελό, αν δεν ζούμε το παραμύθι στην πραγματική ζωή, να μην το ζούμε και στα μυθιστορήματα; η αφελής συναναγνώστρια, για να μην πω συναγωνίστρια...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Αγαπητοι μου δεν σας ενοχλει το οτι ενας καπετανιος τυφλος απο πολλα χρονια οδηγει το καραβι του στις θαλλασες και βαζει σε κινδυνο ετσι την ζωη αυτων των ανθρωπων που τον εμπιστευτηκαν?Αυτο δεν δειχνει τον χαρακτηρα του ανθρωπου?Κια αφου κατεστρεψε την ζωη της γυναικας του χαρην του εαυτου του αποκτα και μια ερωμενη την οποιαν εχει επι τριαντα χρονια και αυτον τον τυπο τον θαυμαζουμε.
    Γεια σου ρε ελληναρα !!!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή